By: Hiren Gandhi
વિશ્વની રાજકીય અને આર્થિક વ્યવસ્થામાં એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. લાંબા સમયથી ચાલતા વૈશ્વિક ગઠબંધનોમાં નબળાઈ દેખાઈ રહી છે અને તેની સાથે નવા આર્થિક તથા કૂટનીતિક જોડાણો ઊભા થઈ રહ્યા છે. દેશો હવે વિચારધારાની જગ્યાએ પોતાના રાષ્ટ્રીય હિત અને વ્યવહારિક આર્થિક ફાયદાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. આ બદલાવ વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનમાં મોટો ફેરફાર લાવી રહ્યો છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નિર્વિવાદ વૈશ્વિક નેતૃત્વનો યુગ હવે ધીમે ધીમે અંત તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. ઘણા દેશો સ્વતંત્ર કૂટનીતિક નિર્ણયો લઈ રહ્યા છે અને બહુપક્ષીય ગઠબંધનો પર તેમની નિર્ભરતા ઘટી રહી છે. પરિણામે વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં એક નવી મલ્ટીપોલાર રચના વિકસતી જઈ રહી છે, જ્યાં અનેક શક્તિ કેન્દ્રો એકસાથે પ્રભાવ ધરાવે છે.
અમેરિકા અને તેના પરંપરાગત સહયોગી દેશો વચ્ચે વધતા મતભેદો આ પરિવર્તનને વધુ સ્પષ્ટ બનાવે છે. વેપાર નીતિ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ભૂરાજનીતિક મુદ્દાઓ પર મતભેદોના કારણે સંબંધોમાં તિરાડ પડી રહી છે. જ્યારે સહયોગી દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ નબળો પડે છે, ત્યારે વૈશ્વિક બજારો પર તેનો સીધો અસર પડે છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાઓમાં શેર બજારોમાં વધતી અસ્થિરતા આ જ વલણનો સંકેત માનવામાં આવી રહી છે.
આ બદલાતી સ્થિતિમાં અનેક દેશો પોતાનો સ્વતંત્ર માર્ગ અપનાવી રહ્યા છે. કેનેડાએ ઇલેક્ટ્રિક વાહન ક્ષેત્રમાં ચીન સાથે વેપાર અવરોધો હળવા કર્યા છે. ગ્રીનલૅન્ડ મુદ્દે યુરોપીય દેશો ડેનમાર્ક સાથે મજબૂત વલણ ધરાવી રહ્યા છે. સાથે સાથે એશિયા અને આફ્રિકામાં પ્રાદેશિક ગઠબંધનો વધુ મજબૂત બનતા જઈ રહ્યા છે, જે વૈશ્વિક વ્યવસ્થાને નવા આકાર આપી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાની આ સ્થિતિમાં રોકાણકારો સુરક્ષિત વિકલ્પોની તરફ વધુ વળી રહ્યા છે. સોનાની કિંમતોમાં થયો વધારો માત્ર માંગનો મુદ્દો નથી, પરંતુ ભૂરાજનીતિક તણાવ અને કૂટનીતિક નબળાઈનું પ્રતિબિંબ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આગળ જતા સમયમાં વૈશ્વિક વેપાર માર્ગોમાં ફેરફાર, કરન્સી બજારમાં વધતી અસ્થિરતા, વ્યૂહાત્મક કોમોડિટીઝનું વધતું મહત્વ અને સંરક્ષણ તથા આત્મનિર્ભરતા માટે વધતો ખર્ચ જોવા મળી શકે છે.
બદલાતું વિશ્વ અને બદલાતો વિશ્વાસ હવે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાનું નવું વાસ્તવિક ચિત્ર બની રહ્યું છે.
Secretary — InGlobal Business Foundation (IBF)
Director — ReNis Agro International LLP, Ahmedabad, India
Subscribe Deshwale on YouTube
