Read inEnglishहिन्दीગુજરાતી
News

વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ સ્ટારશિપનું નવમું પરીક્ષણ નિષ્ફળ: શું છે આગળની યોજના?

In brief · AI summary સ્પેસએક્સે વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ સ

By Deshwale Global Desk  ·   ·  1 min read
વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ સ્ટારશિપનું નવમું પરીક્ષણ નિષ્ફળ: શું છે આગળની યોજના?

એલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સે વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ, સ્ટારશિપ,નું નવમું પરીક્ષણ ૨૮ મે, ૨૦૨૫ના રોજ ભારતીય સમય મુજબ સવારે ૫ વાગ્યે ટેક્સાસના બોકા ચિકા બીચથી કર્યું. આ મિશન, જે મંગળ પર માનવ મોકલવાના મસ્કના સપનાનો મહત્વનો ભાગ છે, દુર્ભાગ્યે નિષ્ફળ રહ્યું. લોન્ચિંગની લગભગ ૨૦ મિનિટ બાદ રોકેટે નિયંત્રણ ગુમાવ્યું અને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પુનઃપ્રવેશ દરમિયાન ભારતીય મહાસાગરમાં તૂટી પડ્યું. આ ઘટનાએ સ્પેસએક્સની ટીમ અને વૈશ્વિક અવકાશ સમુદાયમાં ચર્ચા જગાવી છે. 

સ્ટારશિપ રોકેટ શું છે?

સ્ટારશિપ એ સ્પેસએક્સનું ૪૦૩ ફૂટ (૧૨૩ મીટર) ઊંચું રોકેટ છે, જેને વિશ્વનું સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ ગણવામાં આવે છે. આ રોકેટમાં બે ભાગ છે: સુપર હેવી બૂસ્ટર અને સ્ટારશિપ સ્પેસક્રાફ્ટ. આ રોકેટ સંપૂર્ણ રીતે રિયુઝેબલ (પુનઃઉપયોગી) છે, જે અવકાશ યાત્રાને સસ્તી અને વધુ સરળ બનાવવાનો હેતુ ધરાવે છે. એલોન મસ્કનું સપનું છે કે આ રોકેટ દ્વારા ૨૦૩૦ સુધીમાં માનવને મંગળ પર મોકલવામાં આવે. આ ઉપરાંત, આ રોકેટ ચંદ્ર મિશન અને ઉપગ્રહોને ઓર્બિટમાં મૂકવા માટે પણ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.

નવમું પરીક્ષણ: શું થયું?

૨૮ મે, ૨૦૨૫ના રોજ ટેક્સાસના બોકા ચિકા સ્ટારબેઝથી સ્ટારશિપનું નવમું અનક્રૂડ (માનવરહિત) પરીક્ષણ શરૂ થયું. આ મિશનનો હેતુ ચાર ડમી સ્ટારલિંક ઉપગ્રહો ઓર્બિટમાં મૂકવાનો, રેપ્ટર એન્જિનનું સ્પેસમાં રીસ્ટાર્ટ ટેસ્ટ કરવાનો અને નવી હીટ શિલ્ડ સામગ્રીનું પરીક્ષણ કરવાનો હતો. રોકેટનું પ્રથમ અને બીજું તબક્કું (સુપર હેવી બૂસ્ટર) સફળ રહ્યું, પરંતુ લગભગ ૨૦ મિનિટ બાદ સ્ટારશિપે નિયંત્રણ ગુમાવ્યું. રોકેટમાં લીકની સમસ્યા અને અનિયંત્રિત ફરવું (સ્પિનિંગ) શરૂ થયું, જેના કારણે તે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પુનઃપ્રવેશ દરમિયાન ભારતીય મહાસાગરમાં તૂટી પડ્યું.

આ મિશનમાં એક દરવાજો ખોલવામાં નિષ્ફળતા પણ નોંધાઈ, જેના કારણે ડમી ઉપગ્રહો રિલીઝ ન થયા. આ નિષ્ફળતા સ્પેસએક્સના આઠમા પરીક્ષણ (માર્ચ ૨૦૨૫) પછીની બીજી સતત નિષ્ફળતા છે, જેમાં રોકેટ ઓર્બિટમાં પહોંચ્યા બાદ વિસ્ફોટ થયો હતો.

નિષ્ફળતાનું કારણ અને તેનું વિશ્લેષણ

સ્પેસએક્સે હજુ સુધી નિષ્ફળતાનું ચોક્કસ કારણ જાહેર કર્યું નથી, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે રોકેટના ત્રીજા તબક્કામાં સમસ્યા અથવા હીટ શિલ્ડની નિષ્ફળતા આ ઘટનાનું કારણ હોઈ શકે છે. ધ ગાર્ડિયનના અહેવાલ મુજબ, રોકેટમાં લીક થવાની સમસ્યા જોવા મળી, જેના કારણે તેનું સ્થિરતા ગુમાવ્યું. આ ઉપરાંત, રોકેટના રેપ્ટર એન્જિનની સ્પેસમાં રીસ્ટાર્ટ ક્ષમતા અને પેલોડ રિલીઝ સિસ્ટમની નિષ્ફળતાએ પણ મિશનને અસર કરી. એલોન મસ્કે આ નિષ્ફળતાને “નાનો આંચકો” ગણાવ્યો અને જણાવ્યું કે આગામી ત્રણ લોન્ચ ઝડપથી કરવામાં આવશે.

સ્પેસએક્સની આગળની યોજના

સ્પેસએક્સનું લક્ષ્ય સ્ટારશિપને સંપૂર્ણ રીતે રિયુઝેબલ રોકેટ બનાવવાનું છે, જે અવકાશ યાત્રાનો ખર્ચ ઘટાડશે. એલોન મસ્કે જણાવ્યું કે આગામી લોન્ચમાં રોકેટના બૂસ્ટરને લેન્ડિંગ પેડ પર પકડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે, જે એક નવી ટેક્નોલોજી હશે. કંપની આ નિષ્ફળતામાંથી શીખીને ટૂંક સમયમાં નવા પરીક્ષણો હાથ ધરશે. આ ઉપરાંત, સ્પેસએક્સનું બેન્ડવેગન-૩ મિશન, જેણે એપ્રિલ ૨૦૨૫માં યુરોપીયન રીએન્ટ્રી કેપ્સ્યુલ અને અન્ય ઉપગ્રહો સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યા, તેની ક્ષમતા દર્શાવે છે.

વૈશ્વિક સંદર્ભમાં સ્ટારશિપ

સ્ટારશિપની નિષ્ફળતા એક સમયે આવી છે જ્યારે ભારતની ISRO પણ તેના PSLV-C61 મિશનની નિષ્ફળતા બાદ પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. રશિયા અને અમેરિકા જેવા દેશો પણ તેમના સોયુઝ અને ફાલ્કન ૯ રોકેટ્સ દ્વારા અવકાશ સંશોધનને આગળ વધારી રહ્યા છે. આ નિષ્ફળતાઓ અવકાશ સંશોધનની જટિલતા દર્શાવે છે, પરંતુ તે નવી શોધો અને ટેક્નોલોજી માટે માર્ગ પણ ખોલે છે.સ્ટારશિપનું નવમું પરીક્ષણ ભલે નિષ્ફળ રહ્યું, પરંતુ સ્પેસએક્સની ટીમ આગળ વધવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

Liked this? Get one story a day on WhatsApp.
Join

Read next

મોદીની પહેલી પીછેહઠ શું દર્શાવે છે? સ્પેનનો બમણો દબદબોઃ મહિલા પછી પુરુષોનો ફિફા વિશ્વ કપ કબજે કર્યો મુંબઈ ગુજરાતી પત્રકાર સંઘના ડિજિટલ માસિક ‘ગુજરાતી પત્રકાર વિશ્વ’ની દમામદાર શરૂઆત