રવિવાર, છઠ્ઠી જૂને ભારતે ચિનાબ રેલ બ્રિજનું ઉદ્ઘાટન કરીને ઈતિહાસ રચ્યો. 359 મીટરની ઊંચાઈએ આવેલો આ પૂલ વિશ્વનો સૌથી ઊંચો રેલવે પૂલ છે. ચિનાબ નદીની ઉપર સ્થિત આ સેતુ ઊંચાઈના મામલો ફ્રાન્સના એફિલ ટાવરને પણ ઝાંખો પાડે છે. ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલ્લા રેલ લિંક (યુએસબીઆરએલ) નો એ ભાગ છે. એ કાશ્મીરને અસ્ખિલતપણે ભારત સાથે જોડે છે. હિમાલય પર જાણે સ્ટીલની સાડી ઓઢાડી હો એમ, આ સેતુ દેશની મહત્વાકાંક્ષા અને આગવી પ્રગતિનું પ્રતીક છે. દેશવાલે આ સિદ્ધિની ઉજવણી કરતાં પ્રસ્તુત કરે છે વિશ્વના પાંચ સૌથી ઊંચા રેલવે સેતુઓની કથા. આ સેતુઓ એન્જિનિયરિંગ અને માનવીય સાહસનાં ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.
ચિનાબ રેલવે બ્રિજ, ભારત-359 મીટર
જમ્મુ અને કાશ્મીરના રિયાસી જિલ્લામાં ચિનાબ રેલ પૂલ ચિનાબ નદીથી 359 મીટર ઉપર છે. 1, 315 મીટર લાંબો આ સ્ટીલ-કોંક્રિટ આર્ક બ્રિજ રૂ. 1,486 કરોડના ખર્ચે બનાવવામાં આવ્યો છે. નિર્માણ કોંકણ રેલવે કોર્પોરેશને કર્યું છે. કાશ્મીરને આ સેતુ 272 કિમીના યુએસબીઆરએલ થકી ભારતના રેલ નેટવર્ક સાથે જોડે છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે તેનું વિધિવત્ ઉદ્ઘાટન કર્યું, જે પ્રસંગે જમ્મ અને કાશ્મરીના મુખ્ય પ્રધાન ઓમર અબ્દુલ્લાએ પણ હાજરી આપી હતી.
ઇજનેરી ચમત્કારઃ 467 મીટરની એની મુખ્ય કમાન વિશ્વની સૌથી લાંબી કમાનોમાંની એક છે. 28,660 ટન સ્ટીલથી બનેલા 93 ડેક વિભાગો છે. એ દરેક 85 ટનના છે. 266 કિમી/કલાકની ઝડપે પવન,-20 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન અને આઠ તીવ્રતાના ભૂકંપનો એ સામનો કરવા સક્ષમ છે. વળી ડીઆરડીઓની મદદથી વિસ્ફોટ વિરોધી પણ છે.
નિર્માણના પડકારોઃ 2003માં પ્રસ્તાવિત આ પૂલનું કામ સલામતીની ચિંતાઓને કારણે 2008માં અટકાઈ ગયું હતું. 2010માં એફરી શરૂ થયું. એપ્રિલ 2021 સુધીમાં એ પૂર્ણ થયું હતું. 440 મીટરની ટનલ અને 26 કિલોમીટરના રસ્તાઓ બનાવવામાં આવ્યા હતા. પ્રથમ ટ્રાયલ જૂન 2024માં થઈ હતી.
ભારતીય ગૌરવઃ વંદે ભારત એક્સપ્રેસ ટ્રેનો કટરાથી શ્રીનગર સુધી મુસાફરી કરે છે. તે સફરજનના વેપાર, વૈષ્ણોદેવી પ્રવાસન અને લશ્કરી હેરફેરને પ્રોત્સાહન આપે છે.
જેમ બોલિવૂડના ભવ્ય લગ્નો હૃદયને જોડે છે તેમ આ પૂલ ભારતનો આધુનિક તાજ મહેલ છે, જે એકતાનુંપણ પ્રતીક છે. ચિનાબ પૂલ એક વૈશ્વિક પ્રતીક છે, જે દ્રઢતા અને એકતાનું સ્વપ્ન વર્ણવે છે.
નાઝીહ નદી રેલવે બ્રિજ, ચીન-305 મીટર
ચીનના ગિઝોઉમાં નાજીહ નદી રેલવે પૂલ નદીની સપાટીથી 305 મીટર ઉપર છે. 2004માં પૂર્ણ થયેલો આ પૂલ 395 મીટર લાંબો બીમ બ્રિજ યુન્નાન-ગિજિયાંગ રેલવેનો ભાગ છે. તે પ્રદેશને દુર્ગમ પર્વતોમાં હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનો સાથે જોડે છે.
સરળતામાં શક્તિઃ બીમ ડિઝાઇનમાં 156 મીટર ઊંચા કોંક્રીટ થાંભલાઓનો સમાવેશ થાય છે. અગાઉ વિશ્વનો સૌથી ઊંચો થાંભલો ધરાવતો થાંભલો હવે ભલે એની સર્વોચ્ચતા ખોઈ બેઠો પણ એ મહત્ત્વપૂર્ણ ચમત્કાર છે.
દુર્ગમ પડકારઃ ઊંચા ઢોળાવોમાં આ પૂલનું બાંધકામ કરવું મુશ્કેલ હતું. તેની રચના સાથે, ગિઝોઉનું અર્થતંત્ર ખુલ્લા, અલગ સમુદાયોમાંનું એક બની ગયું.
કિંગ ઓફ સ્પીડઃ એના પર 200 કિમી/કલાકની ટ્રેનો ચાલે છે, જે ચીનની હાઇ સ્પીડ રેલ ક્ષમતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
અનન્ય ઘરેણુંઃ નવા ચાઇનીઝ પૂલોની ચમકમાં ઓછી વાત કરવામાં આવે છે, આ લોકગીત શાંતિથી વિકાસને વેગ આપે છે. નાઝીહ પૂલ સરળતા સાથે વિશાળ લેન્ડસ્કેપ્સ પર વિજય મેળવવાનું ઉદાહરણ છે.
બેઇપાનજિયાંગ શુઇબાઈ રેલવે બ્રિજ, ચીન-275 મીટર
ગીઝોઉમાં બેઇપાનજિયાંગ શુઇબાઈ રેલવે બ્રિજ બેઇપાન નદી કરતાં 275 મીટર ઊંચો છે. 2016માં શાંઘાઈ-કુનમિંગ હાઇ-સ્પીડ રેલવે માટે બાંધવામાં એનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. એનો 721 મીટર લાંબો બીમ બ્રિજ ચીનની એક શ્રેષ્ઠ કૃતિ છે.
હાઇ સ્પીડ ચોકસાઈઃ 250 કિમી/કલાકની ટ્રેનો માટે સતત બીમ ડિઝાઇન. થ્રી-ડી મોડેલિંગ થકી એની ડિઝાઇને ધરતીકંપના ઝોનમાં પણ સ્થિરતાની ખાતરી કરાવી છે.
મોહક દ્રશ્યઃ ઝાકળવાળી ખીણમાં વસેલો આ પૂલ પ્રવાસી આકર્ષણ પણ છે. એની નજીકનાં પ્લેટફોર્મ વાદળોની વચ્ચે તેની સુંદરતાને ચિત્રિત કરે છે.
ફાસ્ટ કન્સ્ટ્રક્શનઃ પ્રિફેબ્રિકેટેડ પાર્ટ્સ અને ઓટોમેશનથી આ પૂલનું કામ ત્રણ વર્ષમાં પૂર્ણ થયું, જેણે ચીનની નિર્માણશક્તિનું વધુ એક ઉદાહરણ બેસાડ્યું હતું.
પર્યાવરણીય પ્રયાસોઃ બેઇપન નદીની નાજુક પર્યાવરણ વ્યવસ્થાને બચાવવા માટે સાવચેતીઓ લેવામાં આવી હતી. બેઇપાનજિયાંગ ઝડપ, સુંદરતા અને સંભાળનું રત્ન છે.
ચિનાબ રેલવે બ્રિજ (સ્તંભ) ભારત-~ 250 મીટર
ચિનાબ રેલવે પૂલ તેના ~ 250 મીટર ઊંચા થાંભલાઓ માટે બીજા સ્થાને છે, જે તેના 359 મીટર તૂતકથી અલગ છે. તેનો સૌથી ઊંચો સ્તંભ, 133.7 મીટર, મુખ્ય કમાનને ટેકો આપે છે.
બેવડી કમાલઃ ડબલ સ્પેસ તેની વિશાળતા દર્શાવે છે. આ સ્તંભ 467 મીટરની કમાન ધરાવે છે.
ધરતીકંપ વિરોધીઃ ધરતીકંપ ઝોન ફાઇવ માટે સુસજ્જ એની ડિઝાઇનને સાકાર કરાવમાં સ્વિસ મગેબા બેરિંગ અને આઇઆઇટી દિલ્હીનો સિંહફાળો રહ્યો હતો.
વૈશ્વિક સહયોગઃ ફિનલેન્ડના ડબલ્યુએસપી ગ્રુપ અને જર્મનીના લિયોનહાર્ટ એન્ડ્રાએ ભારતીય નિષ્ણાતો સાથે આ પૂલ માટે કામ કર્યું હતું.
તીર્થયાત્રાનો આધારઃ સ્તંભની તાકાત વંદે ભારત ટ્રેનોને વૈષ્ણોદેવી સુધી સરળ બનાવે છે. આ રેન્કિંગ ચિનાબને ભારતનું એન્જિનિયરિંગ ગૌરવ બનાવે છે.
લિયુગુઆંગે ઝિકિયન રેલવે બ્રિજ, ચાઇના-236 મીટર
ગુઇઝોઉનો લિયુગુઆંગે ઝિકિયન રેલવે બ્રિજ 236 મીટર ઊંચો છે. 2017માં પૂર્ણ થયેલો આ 580 મીટર લાંબો બીમ પૂલ ચેંગ્ડુ-ગુયાંગ હાઇ સ્પીડ રેલવેનો ભાગ છે.
હાઈ સ્પીડ સ્ટેશનોઃ 250 કિમી/કલાકની ટ્રેનો પર્વતોમાં પ્રવાસને ઝડપી બનાવે છે.
સખત જમીનઃ પથરાળ ભૂપ્રદેશ અને ધરતીકંપનાં જોખમો વચ્ચે એના ઊંડા પાયા સચોટ સર્વેક્ષણો પછી બનાવવામાં આવ્યા હતા.
ચપળ ડિઝાઇનઃ એના પાતળા થાંભલાઓ ઓછી સામગ્રીથી બની શક્યા હતા. એનાથી ઊંચાઈ પણ વધારી શકાઈ હતી. એ એની ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતાનું પણ ઉદાહરણ આપે છે.
સાંસ્કૃતિક પૂલઃ આ પૂલ આપણી બહુરંગી પ્રજાની જેમ ચીનની બહુરંગી પ્રજાને પણ દેશના મુખ્ય પ્રવાહ સાથે સાંકળવાનું કામ કરે છે. લિઉગુઆંગેએ ચીનના રેલવેના ક્ષેત્રે નવી સિદ્ધિઓ હાંસવ કરવાના સપનાને સાકાર કરવામાં પણ નવું પ્રકરણ ઉમેર્યું છે.
શા માટે છે આ સેતુઓ ખરેખર ખાસ
આ પાંચ પૂલ, ચિનાબ, નાઝીહે, બેઇપાનજિયાંગ શુઈબાઈ, ચિનાબ (સ્તંભ) અને લિઉગુઆંગે ઝિકિયાન (ચીન), પથ્થર અને સ્ટીલના છે પણ છે ખરેખર અનન્ય. એ પર્વતોમાં કોતરવામાં આવેલાં જંગી સપનાં છે. ચિનાબ ભારતનું ગૌરવ છે, જે સફરજનના ખેડૂતોને બજારો, યાત્રાળુઓને રસ્તાઓ અને સૈનિકોને ગતિ પ્રદાન કરે છે. ચીનના ત્રણ પૂલો હાઇ સ્પીડ રેલ સાથે ભૂગોળ પર વિજય મેળવે છે. વિસ્ફોટ પ્રતિરોધક ચિનાબથી માંડીને અદભુત બેઇપાનજિયાંગ સુધીના પૂલ 120 વર્ષ સુધી ટકી શકે તે રીતે બાંધવામાં આવ્ય છે. આ પૂલોથી માત્ર રાષ્ટ્રોનું નહીં પરંતુ સ્થાનિક લોકોનું પણ ઉત્થાન શખ્ય થાય છે. દિવાળીના દીવડાઓની જેમ આ સેતુઓ ધરતી પર જાણે ધળહળે છે. ચિનાબ રેલવે પૂલના ઉદ્ઘાટનથી દેશમાં રેલવેના ઇતિહાસમાં નવો અધ્યાય આરંભાયો છે.
