૧૪ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ના રોજ, મહારાષ્ટ્રની ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓ (ITI)એ ભાગલા ભયાનક સ્મૃતિ દિવસ ઉજવ્યો. આ કાર્યક્રમે ૧૯૪૭ના ભારતના ભાગલાની દુઃખદ ઘટનાઓને યાદ કરી. કૌશલ્ય વિકાસ મંત્રી મંગલપ્રભાત લોઢાએ આ પહેલનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલા દરમિયાન થયેલા અત્યાચારોની યાદ અપાવી. રાજ્યભરની લગભગ ૧,૦૦૦ સરકારી અને ખાનગી આઈટીઆઈએ ભાગ લીધો. કલા પ્રદર્શન, વ્યાખ્યાનો અને નાટકો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને ભાગલાના દુઃખનો પરિચય કરાવાયો. લોઢાએ વિદ્યાર્થીઓને રાષ્ટ્રીય એકતા અને અખંડિતતા જાળવવા અપીલ કરી. તેમણે વિભાજનકારી શક્તિઓથી દૂર રહેવા અને સામાજિક સૌહાર્દ વધારવા જણાવ્યું.
ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલાએ ૧.૦થી ૨.૦ કરોડ લોકોને વિસ્થાપિત કર્યા. લગભગ ૨૦ લાખ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. આ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું અને હિંસક સ્થળાંતર હતું. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૦૨૧માં ભાગલા ભયાનક સ્મૃતિ દિવસની શરૂઆત કરી. આ દિવસ ભારતીયોના સંઘર્ષ અને બલિદાનને યાદ કરે છે. તે ભાવિ પેઢીમાં સામાજિક સૌહાર્દની ભાવના મજબૂત કરે છે.
મહારાષ્ટ્રની આઈટીઆઈ સંસ્થાઓ મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસના માર્ગદર્શન હેઠળ કાર્ય કરે છે. આ સંસ્થાઓ ટેકનિકલ તાલીમ આપે છે. આ ઉપરાંત, સામાજિક જવાબદારી પણ શીખવે છે. લોઢાએ દર મહિને સામાજિક જવાબદારીના કાર્યક્રમો યોજવા નિર્દેશ આપ્યો. ઓગસ્ટમાં ભાગલા સ્મૃતિ દિવસ ઉજવાયો. વિદ્યાર્થીઓએ કલાકૃતિઓ અને નાટકો દ્વારા ભાગલાનો ઈતિહાસ રજૂ કર્યો. આ પ્રવૃત્તિઓએ અરાજકતા, વિસ્થાપન અને ભાવનાત્મક આઘાત દર્શાવ્યો.
વિદ્યાર્થીઓને ભાગલાની અસર પર વિચારવા પ્રેરવાયા. તેમને સમાવેશી સમાજ બનાવવા પ્રોત્સાહન મળ્યું. કાર્યક્રમોએ વિભાજનવાદ નકારવાનું મહત્વ દર્શાવ્યું. સામાજિક સૌહાર્દ પર ભાર મૂકાયો. ITIઓ એવી પેઢી તૈયાર કરવા માગે છે જે એકતાને મહત્વ આપે.
આ પહેલ ઐતિહાસિક અન્યાયને સમજવામાં શિક્ષણની ભૂમિકા દર્શાવે છે. વિદ્યાર્થીઓએ ભાગલાના પરિણામો અને સહાનુભૂતિની જરૂરિયાત સમજી. રાજ્યના પ્રયાસો સમુદાયો વચ્ચે સંવાદ અને સમાધાનને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ ૧૯૪૭ના પાઠને આજે પણ સુસંગત રાખે છે.
