— હિરેન ગાંધી
આજના વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મેટલ સેક્ટર ફરી એકવાર કેન્દ્રસ્થાને આવી ગયો છે. ગોલ્ડ, સિલ્વર, કોપર, પ્લેટિનમ અને રેર અર્થ મેટલ્સ જેવી કોમોડિટીઝ હવે માત્ર ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ફાઇનાન્સ, ઇન્ફ્લેશન હેજિંગ અને જિયોપોલિટિકલ સ્ટ્રેટેજી માટે મહત્વપૂર્ણ ઘટક બની ગઈ છે.
ડિસેમ્બર 2025 સુધી મેટલ માર્કેટની સ્થિતિ
- ગોલ્ડ: અંદાજે $4,532 પ્રતિ ઔંસ
- સિલ્વર: લગભગ $79 પ્રતિ ઔંસ (ઉચ્ચ વોલેટિલિટી સાથે)
- કોપર: $5.77 પ્રતિ પાઉન્ડ
- પ્લેટિનમ: ઐતિહાસિક ઊંચા સ્તરે
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે મેટલ્સ માત્ર સુરક્ષિત રોકાણ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સપ્લાય-ડિમાન્ડ ઇકોસિસ્ટમના મુખ્ય સ્તંભ બની ગયા છે.
મેટલ માર્કેટમાં વોલેટિલિટી કેમ વધી?
મેટલ માર્કેટમાં ઉતાર-ચઢાવ માટે મુખ્ય કારણો:
- વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા
- મોંઘવારી અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદરના નિર્ણય
- ભૂ-રાજકીય તણાવ (યુદ્ધ, સૅન્ક્શન્સ, ટ્રેડ પ્રતિબંધો)
- સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ
- ઉદ્યોગ અને રોકાણ બંને તરફથી વધતી માંગ
સિલ્વર જેવા મેટલ્સમાં ખાસ ઉથલ-પથલ જોવા મળે છે, કારણ કે તે ઉદ્યોગ અને રોકાણ બંને માટે ઉપયોગી છે.
2024–2025ના મુખ્ય મેટલ ટ્રેન્ડ્સ
- કોપર, લિથિયમ અને નિકલ જેવી ટ્રાન્ઝિશન મેટલ્સની વધતી માંગ
- ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ, બેટરી ટેકનોલોજી, સોલાર અને ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરમાં તેજી
- રિશોરિંગ (દેશમાં ઉત્પાદન લાવવું) અને સપ્લાય ચેઇનનું પુનઃબંધારણ
- ભાવોમાં ઊંચી અસ્થિરતા છતાં લાંબા ગાળાનો સકારાત્મક અપટ્રેન્ડ
સિલ્વર કેમ બન્યું સુપર સ્ટાર?
2025માં સિલ્વર લગભગ 170% વધીને $79 પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચ્યું. મુખ્ય કારણો:
- યુએસમાં વ્યાજદરમાં ઘટાડાની અપેક્ષા
- AI ડેટા સેન્ટર્સમાં વધતો વપરાશ
- ભારતમાં દાગીના અને ઉદ્યોગમાં વધતી માંગ
- નવી સપ્લાય મર્યાદિત હોવી
વૈશ્વિક અને ભારતીય ઉત્પાદન આંકડા
ગોલ્ડ
- વૈશ્વિક ઉત્પાદન: 3,673 ટન (2024)
- વૈશ્વિક માંગ: 4,974 ટન
- ભારતનું ઉત્પાદન: 1.4 ટન
- ભારતની માંગ: 802.8 ટન
સિલ્વર
- વૈશ્વિક ઔદ્યોગિક માંગ: 680.5 મિલિયન ઔંસ
- ભારત આયાત: 2,580 ટન (પ્રથમ 8 મહિના, 2025)
પ્લેટિનમ
- વૈશ્વિક ઉત્પાદન: 170 ટન (2025)
કોપર
- વૈશ્વિક ઉત્પાદન: 22.9 મિલિયન ટન (2024)
- વૈશ્વિક માંગ: 27 મિલિયન ટન
- ભારતની ભવિષ્યની માંગ: 3.24 મિલિયન ટન
રેર અર્થ મેટલ્સ
- વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં ચીનનું ડોમિનેન્સ
- ભારતનું ઉત્પાદન: લગભગ 2,900 મેટ્રિક ટન
MCX – ભારતનું મુખ્ય કોમોડિટી એક્સચેન્જ
MCX (Multi Commodity Exchange), 2003માં સ્થાપિત, ભારતમાં મેટલ્સ, એનર્જી અને કૃષિ કોમોડિટીઝ માટેનું મુખ્ય ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ છે.
મેટલ્સ અને યુએસ ડોલરનો સંબંધ
- મજબૂત ડોલર → મેટલના ભાવ ઘટે
- નબળો ડોલર → મેટલના ભાવ વધે
ભવિષ્યનો દૃષ્ટિકોણ (2026 સુધી)
- ગોલ્ડ: $5,000/ઔંસ સુધી પહોંચી શકે
- સિલ્વર: $100+ શક્ય
- કોપર અને પ્લેટિનમ: મજબૂત structural demand સાથે તેજી
- વૈશ્વિક GDP વૃદ્ધિ અને વ્યાજદર કટ્સ સપોર્ટ પ્રદાન કરશે
દુનિયામાં સૌથી વધુ સોનાનો જથ્થો
- 🇺🇸 અમેરિકા: 8,133 ટન
- 🇩🇪 જર્મની: 3,351 ટન
- 🇮🇹 ઇટાલી: 2,451 ટન
- 🇮🇳 ભારતના નાગરિકો: અંદાજે 25,000–30,000 ટન (વિશ્વમાં સૌથી વધુ)
મેટલ સેક્ટર હવે માત્ર કોમોડિટી બજાર નથી, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બની ગયો છે. આગામી વર્ષોમાં ટેકનોલોજી, એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન અને ભૂ-રાજકીય પરિસ્થિતિઓ મેટલ માર્કેટની દિશા નિર્ધારિત કરશે.
Secretary — InGlobal Business Foundation (IBF)
Director — ReNis Agro International LLP, Ahmedabad, India
Subscribe Deshwale on YouTube
