નવરોઝ એટલે કે પારસીઓનું નવું વર્ષ. જે પતેતી તરીકે પણ ઓળખાય છે. તે વસંત ઋતુમાં આવતો ઈરાની અથવા પર્શિયન ફેસ્ટિવલ છે. નવરોઝ દર વરસે 20 મી અથવા 21મી માર્ચની આસપાસ આવે છે. જે નવા વર્ષની શરૂઆત અને વસંત ઋતુના આગમનની ઉજવણી કરવા મનાવામાં આવે છે. આ તહેવાર ભારત, ઈરાન, ઈરાક, અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયાના ભાગો જેવા પારસી સાંસ્કૃતિ ધરાવતા ઘણા દેશોમાં ઉજવવામાં આવે છે.ઐતિહાસિક રીતે પારસી ધર્મની શરૂઆત 6ઠ્ઠી સદીમાં થઈ હતી. એક સમયે પારસી ધર્મ ઈરાનનો રાજ્ય ધર્મ હતો. તેમણે ભારતમાં આશરો લીધો. ત્યારથી આજ સુધી પારસીઓએ ભારતના ઉદયમાં મોટો ફાળો આપ્યો છે. ઈરાન એક સમયે પર્શિયન દેશ હતો. પર્સિયનોએ ઇસ્લામ સ્વીકાર્યા પછી, સમગ્ર ઈરાનને મુસ્લિમ દેશ બનાવવામાં આવ્યો. નવરોઝએ પર્સિયન, કુર્દીસ્તાન, લ્યુરીસ્તાની, બાલોચી, આઈઝરી અને બલોચી લોકોનો પણ રાષ્ટ્રીય દિવસ છે.
પારસી ધર્મ જે વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન ધર્મોમાંનો એક છે, તેમાં નવરોઝનું ખાસ મહત્વ છે. આ તહેવારની શરૂઆત લગભગ ત્રણ હજાર વરસ પહેલાં શાહ જમશેદજીએ કરી હતી. પારસી સમુદાય માને છે કે નવરોઝ એ આધ્યાત્મિક નવજીવન અને શારીરિક કાયાકલ્પનો સમય છે. આ તહેવાર પૌરાણિક કથાઓમાં વર્ણવેલા પર્સિયન રાજા જમશેદના જીવન સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલો છે. નવરોઝ શબ્દમાં “નવ” નો અર્થ નવું અને “રોઝ” નો અર્થ દિવસ થાય છે. આ દિવસે દિવસ અને રાત્રિની લંબાઈ સમાન હોય છે, એટલે કે પ્રકાશ અને અંધકાર બંને સરખા હોય છે. આ ખાસ ખગોળીય ઘટનાને “જમશેદ નવરોઝ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પારસી કેલેન્ડરના રજૂઆતકર્તા પર્સિયન રાજા જમશેદના નામ પરથી આ દિવસને “જમશેદ-એ-નવરોઝ” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ઐતિહાસિક રીતે, બલબાન એ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા જેમણે નવરોઝના આ પ્રખ્યાત પર્શિયન તહેવારની રજૂઆત કરી હતી. નવરોઝના દિવસે પારસી પરિવારોમાં ખૂબ જ ધૂમધામથી ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસે બાળકોથી લઈને વડીલો સુધીના તમામ લોકો નવા વર્ષને વધાવવાની તૈયારીઓમાં જોડાય છે.
પારસી નવવર્ષના દિવસે લોકો વહેલી સવારે ઊઠીને તેમના ઘરોની સ્વચ્છતા કરે છે અને ખાસ કરીને મુખ્ય દ્વારને સજાવટપૂર્વક સજાવટ કરે છે. ઘરના આંગણે રંગોળીની સજાવટ કરે છે. ચંદનથી ઘરને સુગંધિત કરવામાં આવે છે. આ સજાવટ ફક્ત નવા વર્ષના સ્વાગત માટે જ નહીં, પરંતુ હવાને શુદ્ધ કરવાના હેતુથી પણ કરવામાં આવે છે. આ દિવસે પારસી મંદિરો (અગિયારી)માં વિશેષ પ્રાર્થનાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ પ્રાર્થનાઓમાં વિતેલા વર્ષની તમામ ઉપલબ્ધિઓ માટે ભગવાન પ્રતિ આભાર વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. પ્રાર્થના પછી સમુદાયના લોકો એકબીજાને નવા વર્ષના અભિનંદન પાઠવે છે. નવરોઝના દિવસે પારસી ઘરોમાં વિશેષ પરંપરાગત ભોજન તૈયાર કરવામાં આવે છે. સવારે નાસ્તામાં રવો નામની મીઠાઈ બનાવવામાં આવે છે, જે સુજી એટલે કે રવા, દૂધ અને ખાંડથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. બપોરે ભોજનમાં મગની દાળ અને ચોખલાનો સ્વાદિષ્ટ સંયોજન બનાવવામાં આવે છે, જે પારસી સમુદાયમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે.નવરોઝના દિવસે ઘરમાં મહેમાનોનો આવ-જવ ખૂબ જ હોય છે. મહેમાનોનું ગુલાબજળ છાંટીને સ્વાગત કરવામાં આવે છે અને તેમને ફાલુદા ખવડાવવામાં આવે છે. ફાલુદા એ સેવઈઓથી બનાવેલી એક મીઠી વાનગી છે, જે નવા વર્ષની શુભ શરૂઆતનું પ્રતીક છે.
આ દિવસે ઘરમાં હાફ્ત સીન ટેબલ (Haft Sin Table) સ્થાપિત કરવામાં આવે છે, જે પરંપરાગત રીતે સાત વસ્તુઓથી સજ્જ કરવામાં આવે છે. આ સાત વસ્તુઓમાં સફરજન, સરસોનું તેલ, પાણી, દહીં, સોંફ, અખરોટ, પ્યાલામાં પાણી અને સોનાની માછલી જેવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. આ દરેક વસ્તુ જીવનના અલગ-અલગ પાસાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને નવા વર્ષમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને સફળતા લાવવાની કામના કરે છે.
નવરોઝની ઉજવણી ફક્ત એક દિવસની નથી, પરંતુ તે 13 દિવસ સુધી ચાલે છે. આ 13 દિવસની ઉજવણીમાં નીચેની પરંપરાઓ અનુસરવામાં આવે છે:
- પ્રથમ દિવસ:
નવરોઝનો પ્રથમ દિવસ નવા વર્ષની શરૂઆતની ઉજવણી કરે છે. આ દિવસે લોકો પરિવાર અને મિત્રો સાથે એકઠા થઈને આનંદ માણે છે. - 13મો દિવસ (સિઝદહ બેદાર):
નવરોઝની ઉજવણીનો છેલ્લો દિવસ એટલે 13મો દિવસ, જેને “સિઝદહ બેદાર” કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે લોકો પિકનિક માટે બહાર જાય છે અને પ્રકૃતિની સાથે સમય વિતાવે છે. આ દિવસે લોકો નદી, સરોવર અથવા બગીચામાં જઈને પ્રકૃતિનો આનંદ લે છે.
નવરોઝ અને ભારત
ભારતમાં પારસી સમુદાય દ્વારા નવરોઝ ખૂબ જ ઉત્સાહથી ઊજવવામાં આવે છે. મુંબઈ, ગુજરાત અને દિલ્હી જેવા શહેરોમાં પારસી સમુદાય દ્વારા નવરોઝની ખાસ ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસે અગિયારીમાં ખાસ પૂજા અને સમારોહ યોજાય છે.
તો આવો, આ નવરોઝ પર આપણે પણ નવી શરૂઆત કરીએ અને જીવનમાં નવજીવનની ઉજવણી કરીએ! તમામ પારસી ભાઈ અને બહેનોને ટીમ દેશવાલે તરફથી નવરોઝ મુબારક!
પારસીઓની વસ્તી કેટલી?
| Country/Region | Population | Year |
|---|---|---|
 | 50,000 | 2011 |
 | 15,000–25,271 | 2012 |
 | 5,000 | 2024 |
 | 14,405 | 2012 |
 | 7,285 | 2021 |
 | 7,000 | 2013 |
 | 2,577 | 2012 |
 | 2,348 | 2023 |
 | 2,000 | 2006 |
 | 2,000 | 2020 |
| Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar and United Arab Emirates (Gulf Countries) | 1,900 | 2012 |
 | 1,231 | 2012 |
| Other countries in Europe and Central Asia | 1,000 | 2012 |
 | 372 | 2012 |
 | 204 | 2012 |
| World | 100,000–200,000 | 2019 |
Disclaimer: The information provided in this article is based on publicly available sources, including Wikipedia. While efforts have been made to ensure accuracy, we do not guarantee the completeness or reliability of the data. Readers are encouraged to verify facts from official or authoritative sources before drawing conclusions.
