By: Hiren Gandhi
નવી દિલ્હી/વોશિંગ્ટન: વિશ્વ વેપાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં સામાન્ય રીતે ધ્યાન નિર્ણયની સામગ્રી પર કેન્દ્રિત રહે છે ટેરિફ કેટલો, કરાર શું, અને તેની આર્થિક અસર કેટલી. પરંતુ અનુભવી વાટાઘાટકારો માને છે કે ઘણી વખત સફળતા નિર્ણયના મુદ્દા કરતાં વધુ તેના સમય પર આધારિત હોય છે.
અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ અને ફરી કાર્યરત પ્રમુખ Donald Trumpના કાર્યકાળ દરમિયાન એક વિશિષ્ટ પેટર્ન વારંવાર સામે આવ્યું છે. મહત્વપૂર્ણ ટેરિફ જાહેરાતો અને આર્થિક દબાણના સંકેતો અઠવાડિયાના અંતે, ખાસ કરીને શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવ્યા. શરૂઆતમાં આ સંયોગ લાગ્યો, પરંતુ સમય જતાં બજારો અને રાજદ્વારી વર્તુળોમાં તેને ગોઠવાયેલી સમય-વ્યૂહરચના તરીકે જોવામાં આવવા લાગ્યું.
વિશ્લેષકો તેને “ટ્રમ્પનું ફ્રાઇડે મેજિક” તરીકે ઓળખાવે છે એક એવી પદ્ધતિ, જેમાં સમય પોતે જ દબાણનું સાધન બને છે.
શુક્રવાર કેમ?
વિશ્વ વ્યાપાર નિરીક્ષકો મુજબ, શુક્રવારની જાહેરાત ત્રણ સ્તરે અસર કરે છે:
1. મીડિયા નિયંત્રણ:
શુક્રવારની જાહેરાત સમગ્ર વીકએન્ડના સમાચાર ચક્ર પર કાબૂ જમાવે છે. 48 થી 72 કલાક સુધી ચર્ચાનું કેન્દ્ર એક જ મુદ્દો રહે છે.
2. બજાર અનિશ્ચિતતા:
અમેરિકા અને યુરોપના મુખ્ય શેરબજારો બંધ હોવાના કારણે રોકાણકારો તરત પ્રતિસાદ આપી શકતા નથી. અનિશ્ચિતતા વધે છે, જે વાટાઘાટમાં દબાણ સર્જે છે.
3. વીકએન્ડ રાજદ્વારી દબાણ:
સરકારો અને કંપનીઓ સોમવાર પહેલા આંતરિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા શરૂ કરે છે, જેથી વાટાઘાટોની પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે.
પ્રથમ ટ્રેડ વોરનો અનુભવ
2018–2019 દરમિયાન અમેરિકા-ચીન ટ્રેડ વોર દરમિયાન પણ ઘણી ટેરિફ જાહેરાતો અઠવાડિયાના અંતે થઈ હતી. બજારો સોમવારે ભારે ઉથલપાથલ સાથે ખુલતા. તે સમયગાળા દરમિયાન ટેરિફ માત્ર આર્થિક પગલું નહીં, પરંતુ રાજકીય સંકેત તરીકે પણ જોવામાં આવ્યાં.
વિશ્વ બજારોએ સમજ્યું કે સમયનું સંચાલન પોતે જ બજાર હલાવી શકે છે.
“ટ્રમ્પ 2.0”: ગોઠવાયેલ અનિશ્ચિતતા
2025–2026ના તબક્કામાં આ પેટર્ન વધુ ગોઠવાયેલું બન્યું હોવાનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે. અગાઉ અચાનક ટ્વીટ આધારિત જાહેરાતો જોવા મળતી, જ્યારે હવે નીતિઓ કાનૂની માળખા સાથે રજૂ થાય છે પરંતુ સમયની વ્યૂહરચના યથાવત છે.
| પહેલું તબક્કું | હાલનું તબક્કું |
| અચાનક અસ્થિરતા | ગોઠવાયેલ અનિશ્ચિતતા |
| ટ્વીટ આધારિત | કાનૂની માળખું આધારિત |
2025–2026: સમય પેટર્નનું વિશ્લેષણ
વેપાર નિરીક્ષકોના અવલોકન મુજબ, 2025–2026 દરમિયાન થયેલી 20 મુખ્ય વેપાર કાર્યવાહીમાંથી:
- 15 શુક્રવારે
- 2 વીકએન્ડ દરમિયાન
- 3 મધ્ય અઠવાડિયે
આ આંકડા સમયને વ્યૂહાત્મક હથિયાર તરીકે ઉપયોગ કરવાની દિશા દર્શાવે છે.
ત્રણ તબક્કાની સમય વ્યૂહરચના
વિશ્લેષણ મુજબ, કાર્યવાહી સામાન્ય રીતે ત્રણ તબક્કામાં વહેંચાયેલી જોવા મળે છે:
| તબક્કો | સમય | હેતુ |
| તૈયારી | મંગળ–બુધ | કાનૂની આધાર |
| સંકેત | ગુરુ–શુક્ર | માનસિક દબાણ |
| પ્રતિક્રિયા | વીકએન્ડ | ઝડપી વાટાઘાટ |
ટેરિફ કેમ કેન્દ્રમાં?
અર્થશાસ્ત્રીઓ જણાવે છે કે ટેરિફ અસરકારક હથિયાર બને છે કારણ કે તે:
- તરત આર્થિક અસર કરે છે
- લાંબી મંજૂરી પ્રક્રિયા વગર લાગુ થઈ શકે છે
- ઉદ્યોગોને સીધી અસર કરે છે
- રાજકીય સંદેશને મજબૂત બનાવે છે
વૈશ્વિક અસર
આજના સમયમાં વેપાર માત્ર અર્થશાસ્ત્રનો વિષય રહ્યો નથી. તે ભૂ-રાજકીય સ્પર્ધાનો ભાગ બની ગયો છે. બજારો હવે GDP કરતાં વધુ રાજકીય સમય અને સંકેતો પર નજર રાખે છે.
“ફ્રાઇડે મેજિક”નો સાર
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ માત્ર સંયોગ નથી, પરંતુ સુનિયોજિત પદ્ધતિ છે જ્યારે દુનિયા વિચારવા મજબૂર હોય પરંતુ તરત કાર્યવાહી ન કરી શકે, ત્યારે જાહેરાત કરવામાં આવે છે.
શુક્રવાર એ જ ક્ષણ સર્જે છે.
વિશ્વ વેપારમાં હવે શક્તિ માત્ર નીતિમાં નથી, પરંતુ સમયની ચોકસાઈમાં પણ છે. ટેરિફ અને કરારો સમજવા જેટલું જ મહત્વપૂર્ણ નેતાઓની વ્યૂહાત્મક સમય-પસંદગીને સમજવું બની ગયું છે.
આ બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં, સમય પોતે જ રાજકીય અને આર્થિક હથિયાર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે.
Secretary — InGlobal Business Foundation (IBF)
Director — ReNis Agro International LLP, Ahmedabad, India
Subscribe Deshwale on YouTube
