By: Hiren Gandhi
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત સામે 500 ટકા સુધીના ટેરિફની સંભાવનાને લઈને ફરી એકવાર વૈશ્વિક ટ્રેડ મોરચે ચર્ચા તેજ થઈ છે. જોકે ટ્રેડ વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ સીધી ધમકી નહીં, પરંતુ અમેરિકા તરફથી અપનાવવામાં આવતી ‘સ્ટ્રેટેજિક પ્રેશર’ નીતિનો ભાગ છે, જેનો ઉદ્દેશ ભારતને વાટાઘાટમાં દબાણ હેઠળ લાવવાનો છે.
ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી અમેરિકા–ભારત ટ્રેડ સંબંધોમાં “ટ્રેડ ઇમ્બેલેન્સ”નો મુદ્દો ઉછાળતા આવ્યા છે. અમેરિકાનો દાવો છે કે ભારત અમેરિકા માટે મોટા પ્રમાણમાં એક્સપોર્ટ કરે છે પરંતુ ઇમ્પોર્ટ ઓછું કરે છે. આ દલીલના આધારે ભારતીય સ્ટીલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટેક્સટાઇલ, એગ્રીકલ્ચર અને IT સર્વિસિસ સેક્ટર પર ટેરિફ વધારવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી રહી છે.
ટ્રેડ નિષ્ણાતો કહે છે કે ટેરિફ ટ્રમ્પ માટે માત્ર આર્થિક સાધન નથી, પરંતુ રાજકીય દબાણનું હથિયાર છે. અગાઉ ચીન, મેક્સિકો અને યુરોપિયન યુનિયન સામે પણ આવી જ નીતિ અપનાવવામાં આવી હતી, જેમાં કઠોર નિવેદનો અને મીડિયામાં ચર્ચા ઉભી કરીને સામે પક્ષને વાટાઘાટમાં નબળી સ્થિતિમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો.
“Buy American” નીતિ પણ ભારત માટે પડકારરૂપ બની છે. આ નીતિના કારણે H-1B વિઝા નિયમો, ભારતીય IT કંપનીઓ અને સર્વિસ એક્સપોર્ટ પર અસર પડી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે આ પગલાં ટ્રેડ કરતાં વધુ અમેરિકાના ઘરેલું રાજકારણને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે.
500 ટકા ટેરિફ લાગવાની ચર્ચા પર સ્પષ્ટતા કરતાં વિશ્લેષકો કહે છે કે તાત્કાલિક如此 ઊંચો ટેરિફ લાગવાની શક્યતા ઓછી છે. જોકે 25થી 50 ટકા સુધીના ટેરિફ ચોક્કસ સેક્ટરો પર તબક્કાવાર લાગવાની સંભાવનાને નકારી શકાય નહીં. “500%” આંકડો મુખ્યત્વે બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને દબાણ ઊભું કરવા માટે વપરાતો સંકેત હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ તમામ ચર્ચા વચ્ચે મોદી સરકાર તરફથી કોઈ તીવ્ર પ્રતિક્રિયા સામે આવી નથી. સરકારના વલણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક ટ્રેડમાં મજબૂત સ્થિતિમાં છે, તેની પાસે યુરોપિયન યુનિયન, મધ્ય પૂર્વ, રશિયા અને આફ્રિકા જેવા વિકલ્પિક ટ્રેડ પાર્ટનર્સ છે. સાથે જ WTO મંચ અને જવાબી ટેરિફ જેવા સાધનો પણ ભારત પાસે ઉપલબ્ધ છે.
ટ્રેડ નિષ્ણાતોના મતે હાલની સ્થિતિને ટ્રેડ વોર તરીકે જોવાને બદલે ટ્રેડ ચેસ ગેમ તરીકે જોવી જોઈએ, જેમાં બંને દેશો પોતાની ચાલ વિચારીને ચલાવી રહ્યા છે. તાત્કાલિક મોટા નિર્ણયની જગ્યાએ લાંબા ગાળાની વાટાઘાટો અને વ્યૂહરચનાનો દાવ ચાલે છે.
Secretary – InGlobal Business Foundation (IBF)
Director – ReNis Agro International LLP, Ahmedabad, India
Subscribe Deshwale on YouTube
